Opis Radomska

Stary cmentarz rzymskokatolicki w Radomsku położony jest na południowy zachód od centrum miasta przy skrzyżowaniu ulic: kardynała Stefana Wyszyńskiego i Leszka Czarnego. Interesującym miejscem na cmentarzu w Radomsku jest lapidarium (lapidarium to zbiór fragmentów zabytkowych detali architektonicznych i rzeźbiarskich, usytuowany najczęściej na wolnym powietrzu lub we wnętrzu. Lapidaria znane są od czasów renesansu, a powstawały głównie w XIX wieku). Lapidarium na starym cmentarzu w Radomsku powstało w 1992 roku z inicjatywy Towarzystwa Opieki nad Zabytkami - Oddział w Radomsku, które zgromadziło w tym miejscu stare porzucone nagrobki, krzyże i tablice zapomniane przez społeczeństwo. Pozostałości dawnych nagrobków umieszczone zostały w murach starego cmentarza. Są to płyty z napisami nie tylko w języku polskim, ale także francuskim i rosyjskim.

Znajduje się tu m. in. tablica poświęcona Edmundowi Osterloffowi „samotnikowi z Radomska”, pionierowi i twórcy polskiej fotografii artystycznej, powstańcom 1863 roku pochowanym na starym cmentarzu, doktorowi medycyny Władysławowi Odlanickiemu - Poczobutowi, przybyłemu do Radomska w 1919 roku z Warszawy, w celu zwalczania epidemii duru brzusznego oraz wielu innym obywatelom Radomska.

W obrębie cmentarza znajduje się zabytkowa kaplica cmentarna. Spoczywa tu - jak mówi umieszczona na kaplicy tablica – „Maryia z Rzeszotarskich Biedrzycka Umarła 15 kwietnia 1854 roku Wzorowa żona i matka”. Od drugiej strony znajduje się nieczytelna płyta wmurowana w ścianę kaplicy.

W pobliżu kaplicy znajduje się najstarszy nagrobek na cmentarzu, w którym spoczywają powstańcy 1863 roku – dziadek i wnuczek (pękniętą płytę z ledwo czytelną inskrypcją okala żeliwna krata).

Wśród starych zabytkowych nagrobków na szczególne wyróżnienie zasługują m.in.:

- grób Jan Otmara Cegleckiego zasłużonego żołnierza, uczestnika walk o niepodległość Rzeczypospolitej w 1917 roku, adiutanta armii gen. Hallera odznaczonego krzyżem żołnierzy polskich z Ameryki, zmarłego w 1925 roku

- grobowiec ks. Wincentego Gajewskiego, inicjatora przebudowy radomszczańskiego kościoła pw. św. Lamberta,

- zbiorowa mogiła, w której spoczywają Stanisław Chądzyński - powstaniec 1863 roku, Wacław Rogala - Sobieszczański oraz Zofia z Karmańskich - Sobieszczańska, uczestniczka walk o wolność 1905 roku,

- groby i grobowce znanych radomszczańskich rodzin: Kulskich, Walczykowskich, Dłużewskich, Taranków, Kochów, Fabianów, Glassów, Soczołowskich i innych oraz Leontyny Koźmińskiej, Kazia Waleckiego, Kazimierza Śpiewankiewicza, Jana Wenciusa.

Tekst: Anna Zygma

Zdjęcia: Anna Zygma